Η γρίπη είναι μία οξεία νόσος του αναπνευστικού μεταδίδεται με σταγονίδια από άτομο σε άτομο μέσω των αναπνευστικών εκκρίσεων κατά τη διάρκεια του πταρμού ή του βήχα. Τα συμπτώματα είναι: υψηλός πυρετός, βήχας, πονόλαιμος, καταρροή, πονοκέφαλος,

• 250.000 – 500.000 θάνατοι/έτος παγκόσμια

• 36.000 θάνατοι/έτος και >200.000 νοσηλευόμενοι/έτος στις ΗΠΑ

• $37,5 δισ οικονομικό κόστος/έτος στις ΗΠΑ

Συνήθεις επιπλοκή είναι η πνευμονία, ιδίως στα παιδιά, στους ηλικιωμένους και σε άλλες ευάλωτες ομάδες πληθυσμού.

Αναφέρονται 3 τύποι ιού(Ορθομυξοϊοí – RNA)

1. κύριο αίτιο επιδημιών

2. ηπιώτερη νόσο & επιδημίες

3. αμφιβόλου παθογένειας για τον άνθρωπο

ΕΠΙΔΗΜΙΑ:

Η εμφάνιση αυξημένου αριθμού κρουσμάτων μιας νόσου, σε σύγκριση με τον αναμενόμενο, σε ένα δεδομένο τόπο, σε ένα συγκεκριμένο πληθυσμό και κατά την διάρκεια μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου.

ΠΑΝΔΗΜΙΑ ΓΡΙΠΗΣ

Η γρίπη μπορεί επίσης να εμφανιστεί με τη μορφή παγκόσμιων επιδημιών, που ονομάζονται πανδημίες και οφείλονται σε μεγάλες αντιγονικές αλλαγές του τύπου του ιού. Τέτοιες αντιγονικές αλλαγές συμβαίνουν περιστασιακά και τότε εμφανίζεται ένα νέο στέλεχος του ιού, εναντίον του οποίου δεν υπάρχει ανοσία, προσβάλλονται μεγάλα τμήματα του πληθυσμού και μπορεί να έχουμε μία πανδημία γρίπης.

Σημαντικές Αντιγονικές Μεταβολές του Ιού και Αντίστοιχες Πανδημίες

• 1918 H1N1 Ισπανική Γρίπη, 20-40 εκατ θάνατοι

• 1957 H2N2 Ασιατική Γρίπη, 1-2 εκατ θάνατοι

• 1968 H3N2 Γρίπη Hong Kong, 700.000 θάνατοι

• 1976 H1N1 Γρίπη των χοίρων (Απετράπη)

• 1997 H5N1 Γρίπη των πουλερικών, Πανδημία

Προϋποθέσεις για την Πρόκληση Πανδημίας Γρίπης

• Ανάδυση νέου στελέχους ιού της γρίπης

• Έλλειψη αντισωμάτων έναντι του ιού στο μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού

• Μετάδοση του ιού από άτομο σε άτομο

Σε περίπτωση πανδημίας δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι μπορούν να βοηθήσουν τα αντιικά σκευάσματα και για να παραχθεί εμβόλιο θα πρέπει να περάσουν 4-6 μήνες από την εμφάνιση του νέου ιού. Το εμβόλιο κατά της εποχιακής γρίπης δεν προστατεύει από την πανδημική γρίπη. “Εδώ και 2 χρόνια (από το 2003) η ανθρωπότητα έχει κληθεί να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο μιας πανδημίας γρίπης περισσότερο από κάθε άλλη φορά από το 1968, όπου και είχε ξεσπάσει η τελευταία από τις 3 πανδημίες του προηγούμενου αιώνα.’’ Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Ιανουάριος 2005.

ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ

Ο ιός γρίπης των πτηνών συνήθως δεν προσβάλλει τον άνθρωπο. Η γρίπη των πτηνών είναι μία πολύ μεταδοτική (στα πτηνά) νόσος που προσβάλλει όλα τα είδη των πτηνών και προκαλείται από τον ιό γρίπης τύπου Α. Τα άγρια πτηνά είναι το υποδόχο του ιού, στα οποία όμως τυπικά είτε προκαλεί ήπια συμπτώματα είτε δεν εμφανίζονται. Μπορεί όμως να προκαλέσει βαριά νόσο και θάνατο στα οικόσιτα πουλερικά, ιδιαίτερα σε κοτόπουλα και γαλοπούλες. Ωστόσο από το 1997 έχουν παρατηρηθεί συμβάντα μετάδοσης του ιού της γρίπης των πτηνών σε ανθρώπους καθώς και ορισμένες επιδημίες. Αιτία για την εμφάνιση όλων των επιδημιών ήταν η έκθεση σε μολυσμένα πτηνά και στα περιττώματα τους ενώ τυπικά δεν είναι δυνατή η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, εκτός ίσως υπό ειδικές συνθήκες (π.χ. στενή επαφή συνδυασμένη με φροντίδα βαριά ασθενούς). Τα συμπτώματα της γρίπης των πτηνών στον άνθρωπο είναι πυρετός, πονόλαιμος, μυαλγίες και ενίοτε λοιμώξεις των οφθαλμών. Επιπλοκές όπως βακτηριακή πνευμονία, οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια, ιογενής πνευμονία μπορεί να οδηγήσουν στο θάνατο.

Σημερινή κατάσταση και οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία

Σε σύγκριση με τα ιστορικά δεδομένα, οι επιδημίες του 2003 εως σήμερα που οφείλονται στον υψηλής παθογονικότητας ιό Η5Ν1, διαφέρουν σημαντικά σε ότι αφορά τη γεωγραφική τους εξάπλωση και την ενδημικότητα του ιού, ο οποίος φαίνεται ότι έχει σταθερά εδραιωθεί σε ορισμένες περιοχές της Ασίας. Μερικά από τα χαρακτηριστικά των πρόσφατων επιδημιών υποδηλώνουν ότι στη σύνθετη οικολογία του ιού πραγματοποιούνται αλλαγές που, υπό ορισμένες συνθήκες, αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης νέου (πανδημικού) στελέχους του ιού. Οι οικόσιτες πάπιες αποβάλλουν την υψηλής παθογονικότητας μορφή του ιού χωρίς να εμφανίζουν κανένα σημείο νόσου. Συνεπώς, μπορούν να μεταδίδουν σιωπηλά τον ιό σε κοτόπουλα και άλλα είδη πουλερικών, πιθανώς δε και σε ανθρώπους.

Η πρόσφατη ανίχνευση του «υψηλής παθογονικότητας» στελέχους Α(Η5Ν1) σε νεκρά αποδημητικά πτηνά, που έως τώρα θεωρούνταν ασυμπτωματικοί φορείς, αποτελεί μια νέα εξέλιξη.

Εμβόλιο H5N1

• Sanofi pasteur (Aventis Pasteur) Chiron, Glaxo

• Άρχισε η παρασκευή τον Ιούνιο 2004 αδρανοποιημένο (νεκρό) εμβόλιο από στέλεχος H5N1 που απομονώθηκε στην Νοτιοανατολική Ασία το 2004

• Μελέτη σε ενήλικες 18-64 ετών

Αναμένεται Πανδημία από το στέλεχος Η5Ν1;

• Οι ιοί της γρίπης συνεχώς αλλάζουν, παράγοντας νέα στελέχη

• Επικράτηση του στελέχους Η5Ν1 από το 1997

• Εξάπλωση σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές

• Προσβολή διαφόρων ξενιστών ιδιαίτερα θηλαστικών περιλαμβανομένου και του ανθρώπου

• Ισχυρή λοιμογόνο δύναμη (50% θνητότητα)

• Μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο

Νέος ιός γρίπης που μπορεί να προκαλέσει πανδημία, μπορεί να δημιουργηθεί από τον ανασυνδυασμό ενός ιού γρίπης από ζώο – συνήθως πουλί – και ενός ιού γρίπης από άνθρωπο.

Με κάθε νέο ανθρώπινο κρούσμα γρίπης H5N1, αυξάνονται οι πιθανότητες για την δημιουργία στελέχους με ικανότητες διασποράς από άνθρωπο σε άνθρωπο και την πρόκληση πανδημίας.

A. Fauci

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΙΑΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΑΡΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΧΙΑΚΗΣ ΓΡΙΠΗΣ;

Είναι δύσκολο να προβλεφθεί πόσο σοβαρή θα είναι μια πανδημία γρίπης. Εξαρτάται από το πόσο εύκολα θα μεταδίδεται ο συγκεκριμένος ιός, ποιες ομάδες πληθυσμού θα επηρεάσει και τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Η πανδημική γρίπη θα επηρεάσει πολύ περισσότερους ανθρώπους από ότι η εποχιακή γρίπη. Υπολογίζεται ότι, μέχρι το τέλος της πανδημίας (που μπορεί να εμφανισθεί σε δύο κύματα λοίμωξης διάρκειας περίπου δύο με τρεις μήνες και με διαφορά μερικών μηνών μεταξύ τους), περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού θα έχει επηρεαστεί. Είναι επίσης πιθανόν να πρόκειται για πιο σοβαρή ασθένεια από την εποχιακή γρίπη.

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΦΑΣΕΙΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ ΓΡΙΠΗΣ

Περίοδος μεταξύ των πανδημιών

Είναι η περίοδος μέσα στην οποία μπορεί να εμφανιστούν νέα στελέχη του ιού της γρίπης, δυνητικά πανδημικά.

Φάση 1:

Δεν υπάρχουν αναφορές για νέους υπότυπους ανθρώπινου ιού γρίπης. Μπορεί να υπάρχει η γρίπη ως ζωονόσος η οποία σε αυτό το επίπεδο χαρακτηρίζεται χαμηλού κινδύνου για ανθρώπινη μόλυνση ή νόσο.

Φάση 2:

Δεν υπάρχουν αναφορές για νέους υπότυπους ανθρώπινου ιού γρίπης. Μπορεί να υπάρχει η γρίπη ως ζωονόσος η οποία σε αυτό το επίπεδο χαρακτηρίζεται σημαντικού κινδύνου για ανθρώπινη μόλυνση ή νόσο.

Περίοδος Εγρήγορσης για Πανδημία

Στην περίοδο αυτή παρουσιάζονται κρούσματα γρίπης από το νέο στέλεχος του ιού και οι φάσεις ετοιμότητας είναι τρεις.

Φάση 3:

Υπάρχουν αναφορές για λοίμωξη ανθρώπων από νέο υπότυπο ιού γρίπης, αλλά υπάρχει χαμηλός κίνδυνος για πανδημία. Πρόκειται για περιστατικά με σαφές ιστορικό έκθεσης σε ζώα χωρίς μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο ή ,σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, μετάδοση μετά από στενή επαφή

Φάση 4:

συρροές κρουσμάτων γρίπης με μικρό κίνδυνο για πανδημία, περιορισμένη πιθανότητα μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο, γεγονός που υποδεικνύει ότι ο ιός δεν έχει προσαρμοστεί καλά στον άνθρωπο.

Φάση 5:

συρροές κρουσμάτων γρίπης με σημαντικό κίνδυνο για πανδημία εντοπισμένη ακόμη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, γεγονός που υποδεικνύει ότι ο ιός αρχίζει να προσαρμόζεται περισσότερο στον ανθρώπινο οργανισμό.

Περίοδος Πανδημίας

Στην περίοδο αυτή εξελίσσεται η πανδημία γρίπης στο γενικό πληθυσμό και υπάρχει μόνο μία φάση.

Φάση 6:

αυξημένη και συνεχιζόμενη μετάδοση του νέου ιού στον γενικό πληθυσμό.

Περίοδος μετά την Πανδημία

Το τέλος της πανδημίας ανακοινώνεται όταν:

• η δραστηριότητα της γρίπης έχει επιστρέψει στα επίπεδα που ήταν κατά τη φάση μεταξύ των πανδημιών και

• ο γενικός πληθυσμός έχει αποκτήσει ανοσία στο νέο στέλεχος που προκάλεσε την πανδημία.

• Το τέλος της πανδημίας.

ΕΠΙΔΗΜΙΑ

Κάθε κατάσταση στην οποία παρατηρείται αυξημένη συχνότητα ενός νοσήματος οποιασδήποτε αιτιολογίας σε έναν πληθυσμό.

Η αυξημένη συχνότητα σε μια χρονική περίοδο ενός νοσήματος μπορεί να διαπιστωθεί σε σχέση με τη συχνότητά του σε άλλες χρονικές περιόδους.

ΕΠΙΔΗΜΙΚΗ ΕΚΡΗΞΗ – ΕΞΑΡΣΗ

Πρόκειται για επιδημίες με παροδικό χαρακτήρα, μικρή χρονική διάρκεια (από μερικές μέρες έως λίγους μήνες) και κατά κανόνα περιορισμένο αριθμό κρουσμάτων.

ΕΝΔΗΜΙΑ

Λοίμωξη που εμφανίζεται με τη μορφή σποραδικών κρουσμάτων. Πρόκειται για νοσήματα λοιμώδους συνήθως αιτιολογίας με μόνιμη (διατοπικά τεκμηριωμένη) σε μια περιοχή (συνήθως με τη μορφή σποραδικών κρουσμάτων)

ΜΟΛΥΝΣΗ

Καλείται η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός ενός λοιμογόνου παράγοντα στον οργανισμό χωρίς απαραίτητα να προκαλεί έκδηλη νόσο.

ΜΟΛΥΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ικανότητα του λοιμογόνου παράγοντα να μολύνει τον ξενιστή (δηλαδή να εγκαθίσταται και να πολλαπλασιάζετα). Εξαρτάται από την πύλη εισόδου του λοιμογόνου παράγοντα την ηλικία του ξενιστή και την τοπική κατάσταση των ιστών. Μέτρο της μολυσματικότητας είναι η μέγιστη μολυσματική δόση.

ΛΟΙΜΩΞΗ

Καλείται η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός ενός λοιμογόνου παράγοντα στον οργανισμό και προκαλεί έκδηλη νόσο με έντονα κλινικά συμπτώματα. Όταν η νόσος επισημαίνεται μόνο από εργαστηριακές μεθόδους τότε μιλάμε για αφανή ή υποκλινική λοίμωξη.

ΠΑΘΟΓΟΝΙΚΟΤΗΤΑ

Καλείται η ικανότητα ενός λοιμογόνου παράγοντα να προκαλεί έκδηλη νόσο. Εξαρτάται από τη διεισδυτικότητα και την τοξινικότητα, την ικανότητα δημιουργίας αντιδράσεων υπερευαισθησίας και από την ικανότητα του λοιμογόνου παράγοντα να αντιστέκεται στη φαγοκυττάρωση.

ΛΟΙΜΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ

Η σοβαρότητα μιας έκδηλης κλινικής νόσου και εκτιμάται με το δείκτη θνητότητας ή κάποιο δείκτη που εκφράζει τη συχνότητα μιας βαριάς επιπλοκής.

ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΣ ΚΡΟΥΣΜΑ

Η πρώτη περίπτωση λοίμωξης που αναγνωρίζεται σε μια σειρά αλληλοδιαδεχόμενων μεταδόσεων ενός λοιμογόνου παράγοντα σε ένα πληθυσμό – ξενιστή. Η γρήγορη απομόνωση του κρούσματος αυτού καθώς και των ατόμων που έχουν έρθει σε επαφή μαζί του συμβάλει αποφασιστικά στην ανακοπή του ρυθμού της μολυσματικής επιδημίας.

ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ

Πρόκειται για πολλαπλασιασμό του λοιμογόνου παράγοντα σε κάποια από τις εξωτερικές ή εσωτερικές επιφάνειες του σώματος και δυνητικά μπορεί να συμβάλλει στη διασπορά του. Χαρακτηρίζεται από την απουσία κλινικών συμπτωμάτων – σημείων ή άλλης βιολογικής αντίδρασης του ασθενούς.

ΜΙΑΝΣΗ

Καλείται η μεταφορά και ο πολλαπλασιασμός του λοιμογόνου παράγοντα σε στοιχεία του άψυχου περιβάλλοντος.

ΦΟΡΕΑΣ

Ασυμπτωματικό άτομο με αφανή ή υποκλινική λοίμωξη που μπορεί να συμβάλλει στην παραπέρα διασπορά του λοιμογόνου παράγοντα.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Η συστηματική συλλογή, ανάλυση και ερμηνεία των δεδομένων των λοιμώξεων και η ανατροφοδότηση αυτών των δεδομένων, με τελικό στόχο την αναπροσαρμογή και διαμόρφωση μιας αποτελεσματικής πολιτικής πρόληψης.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΠΩΑΣΗΣ

Το χρονικό διάστημα ανάμεσα στη έκθεση σε κάποιο λοιμογόνο παράγοντα και στην κλινική εκδήλωση του αντίστοιχου νοσήματος. Σε νοσήματα μη λοιμώδους ή άγνωστης αιτιολογίας η αντίστοιχη περίοδος ονομάζεται λανθάνουσα περίοδος.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Είναι το χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του οποίου ένας λοιμογόνος παράγοντας μπορεί να μεταδοθεί άμεσα ή έμμεσα από έναν μολυσμένο οργανισμό σε έναν άλλον.